الفيض الكاشاني
266
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
حركتى ندارند و تغيير نمىپذيرند و مجرّد طبع براى تطوّر آنها كافى نيست ؛ چنان كه گندم به ذات خود آرد و سپس خمير و پس از آن نان پخته نمىشود جز اين كه تحوّلات مذكور به وسيلهء كارگرانى چند انجام مىشود . همچنين خون به ذات خود گوشت و استخوان و رگ و پى نمىشود جز اين كه با كارگرانى چند اين امور انجام مىپذيرد . اين كارگران در باطن همان فرشتگانند ، همچنان كه كارگران در ظاهر شمارى چند از شهروندانند . حقّ تعالى نعمتهاى ظاهرى و باطنى را بر شما كامل گردانيده و سزاوار نيست كه از نعمتهاى باطنى غفلت شود . از اين رو مىگويم : ناگزير فرشتهاى است كه غذا را به سوى گوشت و استخوان جذب مىكند ، چه غذا به ذات خود حركت نمىكند . همچنين فرشتهء ديگرى است كه غذا را در كنار آن نگه مىدارد ، و ناچار فرشتهء سوّمى است كه صورت خون را از آن زايل مىكند و فرشتهء چهارمى است كه آن را به صورت گوشت و استخوان و رگ در مىآورد ، و ناگزير فرشتهء پنجمى است كه آنچه را زايد بر نياز غذايى است دفع مىكند ، و فرشتهء ششمى است كه آنچه را به صورت استخوان و گوشت درآمده به استخوان و گوشت پيوند مىدهد تا از هم جدا نباشند ؛ و ناگزير فرشتهء هفتمى است كه در اين پيوند اندازهها را نگه مىدارد . به آنچه گرد است چيزى را پيوند مىدهد كه آن را از گردى بيرون نبرد و به عريض و ميان تهى چيزى را ملصق مىكند كه آنها را از حالت خود خارج نسازد و نسبت به هر كدام مقدار حاجت را نگه مىدارد . فى المثل اگر فرشته بر بينى كودك مقدارى از غذا جمع كند كه آن را بر ران او بايد ملحق كند بينى او بزرگ خواهد شد و مجوّف بودن آن از ميان مىرود و چهرهء كودك زشت خواهد شد ، بلكه بايد به طرف پلكها كه نازكند و به سمت حدقهء چشم كه داراى صفا و روشنى است و به سوى رانها كه ستبرند و استخوانها كه صلب و سختند چيزى از غذا را سوق دهد كه از حيث مقدار و شكل با هر يك از آنها متناسب باشد ، و گرنه آن عضو از صورت خود خارج و برخى از اعضا فربه و بعضى ضعيف خواهد شد . بلكه هر گاه فرشته در تقسيم و توزيع غذا عدالت را رعايت نكند و به سر كودك و ديگر اعضاى او چيزى از غذا سوق دهد كه رشد كنند امّا مثلا به يكى از دو پاى او غذا نرساند و پايش در همان حدّ كودكى باقى بماند و همهء تنش بزرگ شود در اين هنگام شخصى را خواهى ديد كه تنش در ضخامت همچون مردان است و يكى از دو پايش چون پاى كودكان . البتّه چنين كسى از زندگى خود سودى نخواهد برد .